Từ món ăn chỉ dành cho quý tộc...
Bento có một lịch sử lâu đời và ly kì, những hộp cơm đầu tiên ra đời vào khoảng cuối thời Kamakura (những năm 1300), qua thời Edo và Meiji, đến thời Taisho (1912 - 1926), nghệ thuật Bento đã đạt đến mức đỉnh cao và trở thành nét đặc sắc trong ẩm thực cung đình. Bento lúc này được xuất hiện vào các buổi tiệc trà, du ngoạn ngoài trời, và đặc biệt là lễ hội ngắm hoa anh đào - những hoạt động gắn liền với đời sống của tầng lớp quý tộc.
Trải qua thời gian, chế độ phong kiến ở Nhật dần suy yếu, đất nước mở cửa và đặc biệt là sau thất bại ở Thế chiến thứ hai, cơm hộp không còn là thú vui trong các buổi ngao du sơn thủy như trước đây nữa. Bento được bình dân hóa, phục vụ cho đời sống tất bật và bận rộn của người dân. Cho đến ngày nay, văn hóa bento đã rất thân thuộc với người Nhật Bản, từ học sinh sinh viên, công chức văn phòng cho đến tầng lớp lao động bình thường đều có thói quen dùng cơm hộp, như một cách thức tiết kiệm thời gian trong đời sống công nghiệp hối hả này.
Loại hình cơm hộp này có thể tạm chia thành hai loại - Bento truyền thống và bento hiện đại:
Bento truyền thống
Shokado là một loại cơm hộp Bento Nhật Bản lâu đời và phổ biến hiện nay. Hộp cơm Shokado làm bằng gỗ sơn mài đen bóng, có viền hoặc hình vẽ trang trí màu đỏ. Nhìn bên ngoài, Shokado Bento rất bắt mắt và toát lên nét tinh tế, sang trọng. Hộp Shokado có nhiều ngăn để đựng riêng từng món cơm, thịt cá, rau xanh và súp. Những người lớn tuổi và tầng lớp trí thức Nhật rất chuộng loại cơm hộp này bởi nó thể hiện sự ngăn nắp ngay cả trong một bữa ăn đơn giản.
Sang trọng
Và đẹp mắt
Khác với Shokado Bento, Hinomaru lại là kiểu Bento vô cùng đơn giản, đơn giản đến mức độ... hài hước. Tên "thân mật" của Hinomaru chính là cơm quốc kì, vì hộp Hinomaru chỉ có toàn cơm trắng, một ít mè đen với một quả mơ muối đỏ tươi bên trên, trông giống như lá cờ Nhật Bản. Hinomaru ra đời từ đời sống cực khổ của người lao động bình dân, từ tình trạng thiếu thốn của nước Nhật những năm chiến tranh và hậu chiến.
Quốc kì Nhật Bản
Ăn kèm với những món khác
Với sự phát triển thần kỳ trong thập niên 60, ngày nay, người dân Nhật Bản đã có điều kiện sống sung túc hơn với những hộp cơm thịnh soạn và cầu kì. Thế nhưng “Cơm quốc kì” vẫn hiện diện trong đời sống hằng ngày như một nét đẹp văn hóa, cũng như một thời kì lịch sử đau thương của Nhật Bản.
Bento hiện đại
Khác với vẻ ngoài đơn giản đến mức cứng nhắc như bento truyền thống, những hộp Bento hiện đại ngập tràn màu sắc rực rỡ và vui nhộn, góp phần nâng tầm nghệ thuật “cơm hộp” Nhật Bản. Bento hiện đại có hai loại: Kyaraben (cơm hộp có tạo hình những nhân vật nổi tiếng, dễ thương, ngộ nghĩnh), và Oekakiben (cơm hộp trang trí rất công phu, hình thức như một bức tranh phong cảnh).
Kyaraben phổ biến và được giới trẻ yêu thích hơn cả. Những món ăn trong hộp cơm Kyaraben được tạo hình và trang trí thành các nhân vật nổi tiếng trong truyện tranh, hoạt hình... như mèo máy dễ thương Doreamon, cô mèo điệu đà Hello Kitty, Pikachu xinh xắn.
Pika pikachu
Chú chó đáng yêu
Big Hero 6
Còn Oekakiben trông có vẻ mềm mại hơn nhưng sự cầu kì tinh tế lại rất cao. Từ những nguyên liệu quen thuộc, Oekakiben có thể tạo hình cơm trắng thành cánh đồng hay bầu trời, món trứng cuộn hay xúc xích thành những đóa hoa... tạo nên bức tranh thiên nhiên rực rỡ với đầy đủ 4 mùa xuân, hạ, thu đông.
Khu vườn cánh bướm
Những chú ngỗng
Dù là truyền thống hay hiện đại, Bento đều mang tinh thần văn hoá của Nhật Bản. Việc "làm đẹp" cho Bento không chỉ có ý nghĩa giải trí thông thường, mà còn thêm chút sắc màu tươi vui, sống động cho mỗi bữa ăn vội vàng, là một cách để người dân Nhật truyền tải cái đẹp văn hóa vào những góc đời bình dị nhất.
Sưu tầm
