Tức giận là gì?
Tức giận hay giận dữ là một phản ứng cảm xúc liên quan đến việc phản ứng tâm lý của một người đang bị đe dọa. Thường thì nó xảy ra khi ranh giới cơ bản của một người bị vi phạm bởi các hành vi như bị tấn công, xúc phạm, lừa dối hay thất bại.
Sự tức giận có thể có các tương quan sinh lý đi kèm như tăng nhịp tim, tăng huyết áp, và tăng nồng độ adrenaline và noradrenaline trong máu. Thể hiện qua nét mặt, ngôn ngữ cơ thể, phản ứng sinh lý, và có lúc trở thành hành vi gây sự như: khuôn mặt đỏ, thở mạnh và nhanh, cơ thể run lên, hét to, căng cơ cho cơ thể có vẻ to hơn, nhe răng, và nhìn chằm chằm vào đối thủ.
Các phản ứng trên được thực hiện nhằm cảnh báo đối tượng ngừng ngay hành vi đe dọa của họ.
Raymond Novaco phân tích tức giận theo ba phương thức: Nhận thức (đánh giá), phản ứng-tình cảm (sự căng thẳng), và hành vi (bỏ chạy hoặc đối đầu). Như vậy kết quả của sự tức giận là "bỏ chạy" hoặc "đối đầu".
Các nhà tâm lý học đã chỉ ra rằng một người tức giận có thể dễ dàng quyết định sai lầm vì tức giận làm giảm sút khả năng tự giám sát và khả năng quan sát khách quan. Một câu ngạn ngữ Hy Lạp thể hiện rỏ điều này: "Hậu quả cơn nóng giận bao giờ cũng nghiêm trọng hơn nguyên nhân".
Vậy làm thế nào để không đưa ra quyết định sai lầm khi tức giận làm ảnh hưởng đến vật chất, tinh thần của chính bạn và những người xung quanh?
Kiểm Soát Cơn Tức Giận.
Phân tích sự tức giận có 3 phương thức : nhận thức, phản ứng - tình cảm, hành vi. Vậy nên chúng ta cũng có 3 phương thức tiếp cận để kiểm soát chúng.
Nhận thức
Lấy ví dụ về triết lý viên kẹo:
Mỗi ngày bạn đều cho một đứa trẻ ăn kẹo. Bạn làm điều ấy rất thường xuyên và vui vẻ.
Đứa trẻ ấy cũng có vẻ rất yêu bạn. Mỗi ngày thấy bạn, nó đều cười tươi và chạy đến nhận kẹo.
Nhưng rồi một ngày, bạn xoa đầu nó và bảo: "Hết kẹo rồi". Bỗng dưng bạn thấy nó rất khác. Nó tức giận gào ầm lên rằng bạn keo kiệt, bạn xấu xa. Hoặc nó đi khắp nơi để nói xấu bạn.
Có thể dễ dàng nhận ra rằng sự tức giận của đứa trẻ ở trên có nguyên nhân chính là do nhận thức của chúng. chúng cho rằng việc đưa viên kẹo là việc đương nhiên và đó là trác nhiệm bổn phận của người cho, thế nên chúng thể hiện sự tức giận với đối phương bằng cách đối đầu (trả thù). Vậy cách tốt nhất để tránh sự tức giận trong trường hợp trên là rèn luyện tư duy, nhận thức của bản thân mình. Quá trình rèn luyện không phải trong 1 ngày hay 1 tháng mà nó là cả 1 quá trình lâu dài, học tập từ xã hội, tư duy thận trọng, đánh giá khách quan, đứng trên nhiều góc độ để nhìn nhận vấn đề.
Phản ứng - tình cảm
Trường hợp nhận thức của bạn cho rằng đó là vấn đề, phản ứng cho thấy bạn đang rất tức giận, căn thẳng. Ví dụ khi: Bạn cảm thấy bất công khi đồng nghiệp đổ lỗi cho mình (mặc dù bạn làm rất tốt công việc của mình, và dường như sếp của bạn không tin bạn).
Ở trường hợp này nếu không kiểm soát tốt cơn giận sẽ dẫn đến những hành vi như:
Tự làm đau mình (bấm móng tay vào thịt, vô thức kéo tóc,...)
Phá hỏng những vật xung quanh (đập vỡ ly, xé giấy, bẽ gãy bút,...)
Khi Tức giận tiến đến một mức độ nào đó, nó cung cấp cho bạn một lượng đặc biệt lớn, khiến cho bạn phản ứng theo những cách mà bình thường bạn không bao giờ làm. Đó chính là bạo lực.
Lúc này bạn cần làm gì?
Bước 1: Thừa nhận với mọi người là bạn đang tức giận (điều này giúp trung hòa cảm xúc hỗn loạn hiện tại của bạn)
Bước 2: Bình tĩnh, suy ngẫm lại vấn đề nằm ở đâu
Bước 3: Giải quyết vấn đề
Quay trở lại với ví dụ, bạn cần xác định xem nguyên nhân khiến bạn thực sự tức giận là do đồng nghiệp không tốt, do sếp không tin tưởng, hay do sự việc đó ảnh hưởng đến tiền thưởng cuối tháng. Sau đó tùy vào nguyên nhân mà giải quyết.
Hành Vi
Khi bạn vẫn không trung hòa được cảm giác của mình, bạn nhăn mặt, quát tháo hoặc đập bàn. Để tránh những hành động quá mức hơn bạn nên tránh mặt đối tượng làm bạn tức giận, tìm gặp, nói chuyện, hoặc gọi điện thoại cho những người bạn thân thiết, những người đem lại sức mạnh, những điều tuyệt vời cho bạn như cha mẹ, con cái bạn. rửa mặt hoặc uống một ly nước trái cây (chất ngọt) cũng khiến tâm trạng bạn đỡ hơn. Cuối cùng, sau cơn giận bạn nên viết lại nhật kí giận giữ để bản thân nhận thức sâu hơn, dễ dàng kiểm soát cảm xúc hơn.
MN
